Kagyz ýasamak Hytaýyň dört uly oýlap tapyşynyň biridir. Günbatar Han dinastiýasynda adamlar kagyz ýasamagyň esasy usulyny eýýäm düşünipdiler. Gündogar Han dinastiýasynda eunuh Kaý Lun öňki hökümdarlarynyň tejribesini jemledi we kagyz ýasamak prosesini kämilleşdirdi, bu bolsa kagyzyň hilini ep-esli gowulandyrdy. Şondan bäri kagyzyň ulanylyşy barha giňden ýaýrady. Kagyz bambuk tagtalarynyň we ýüpegiň ornuny kem-kemden eýeledi, giňden ulanylýan ýazuw materialyna öwrüldi we şeýle hem nusgawy eserleriň ýaýramagyna ýardam etdi.
Cai Lunyň kagyz öndürmek işini kämilleşdirmegi, deňeşdirme boýunça standartlaşdyrylan kagyz öndürmek prosesini emele getirdi, ony takmynan aşakdaky 4 ädime jemlemek bolar:
Bölmek: Çig maly aşgar ergininde arassalamak we olary süýümlere dargatmak üçin gaýnatmak ýa-da gaýnatmak usulyny ulanyň.
Pulpalamak: Süýümleri kesmek we kazmak usullaryny ulanyp, olary süpürgiç bilen kagyz pulpasyna öwürmek.
Kagyz ýasamak: Kagyz sellýulozasyndan suw süzüp, sellýuloza ýasaň, soňra kagyz çemçe (bambuk mata) ulanyp, sellýulozany çemçeniň üstünde inçe çygly kagyz listlerine öwüriň.
Guratmak: Çygly kagyzy gün şöhlesinde ýa-da howada guradyň we kagyz ýasamak üçin ony soýuň.
Kagyz ýasamagyň taryhy: Dünýäniň köp ýurtlarynda kagyz ýasamak Hytaýdan miras galypdyr. Kagyz ýasamagyň oýlap tapylyşy Hytaýyň dünýä siwilizasiýasyna goşan uly goşantlarynyň biridir. 1990-njy ýylyň 18-22-nji awgusty aralygynda Belgiýanyň Malmedi şäherinde geçirilen Halkara Kagyz Ýasamak Taryhy Assosiasiýasynyň 20-nji Kongresinde bilermenler biragyzdan Kaý Lunyň kagyz ýasamagyň beýik oýlap tapyjysy, Hytaýyň bolsa kagyz ýasamagy oýlap tapan ýurt bolandygy barada ylalaşdylar.
Kagyz ýasamagyň ähmiýeti: Kagyz ýasamagyň oýlap tapylyşy bize ylmy we tehnologiki innowasiýalaryň ähmiýetini hem ýatladýar. Kagyz oýlap tapmak prosesinde Cai Lun kagyzy ýeňil, tygşytly we gorap saklamagy aňsatlaşdyrmak üçin dürli innowasiýa usullaryny we tehnologiýalaryny ulandy. Bu proses jemgyýetçilik ösüşini öňe sürmekde ylmy we tehnologiki innowasiýalaryň esasy ornuny görkezýär. Häzirki zaman jemgyýetinde ylmy we tehnologiki innowasiýa jemgyýetçilik ösüşini öňe sürmekde möhüm güýje öwrüldi. Uniwersitet talyplary hökmünde biz hemişe üýtgeýän jemgyýetçilik üýtgeşmelerine we kynçylyklaryna döz gelmek üçin gözlegleri we innowasiýalary dowam etdirmelidiris.
Ýerleşdirilen wagty: 2024-nji ýylyň 28-nji awgusty
